الشيخ رسول جعفريان
538
تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)
برتر مىدانستند و برايشان چندان مهم نبود كه به كتاب خدا نيز عمل نكنند چون به هر روى و حداكثر پس از چند روز وارد بهشت مىشدند پس از چند آيه ، فلسفهء برگزيدگى را از نقطه نظر دينى توضيح داده شده : « خدا آدم ونوح و خاندان ابراهيم و خاندان عمران را بر عالميان برترى داد ؛ فرزندانى بودند ، برخى از نسل ديگر » . پس از آن به تفصيل دربارهء تولد مريم ، كفالت مريم توسط زكريا ، فرزنددار شدن زكريا و نيز تولد عيسى از مريم سخن مىگويد . هدف عمدهء اين آيات اثبات نبوت حضرت عيسى عليه السلام و نشان دادن اين حقيقت است كه دين جز اخلاص و تسليم كامل به خداوند و بريدن از شرك نيست ؛ در آيهء 151 آل عمران مىگويد : « چون عيسى دريافت كه ايمان نمىآورند گفت : چه كسانى در راه خدا ياوران منند ؟ حواريان گفتند : ما ياران خداييم ، به خدا ايمان آورديم ، شهادت ده كه ما تسليم هستيم . » اين آيات در برخورد با وفد نجران مطرح شده است . بدين ترتيب اسلام ديدگاهاى خود را دربارهء پذيرش اصولى عيسى و نيز تورات وانجيل به دست داده و خود را ادامهء آنها مىداند . اما مسيحيان نمىپذيرند . مسيحيان غير از يهوديانند ، آنها قلبى صاف و پاك دارند . اكنون كه اين ديدگاهها را در محاجه با رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نپذيرفتهاند ، آيا آن اندازه به حقانيت عقايد خود پاى بند هستند تا تن به مباهله « 1 » دهند ؟ خداوند در آيهء 61 همين سوره مسألهء مباهله را مطرح مىكند : « از آن پس كه به آگاهى رسيدهاى ، هركس كه دربارهء او [ عيسى ] مجادله كند ، بگو : بياييد تا حاضر آوريم ، ما فرزندان خود را و شما فرزندان خود را ، ما زنان خود را و شما زنان خود را ، ما نفس خود راو شما نفس خودتان را [ انفسنا و انفسكم ] « 2 » آنگاه دعا و تضرع كنيم و لعنت خدا را بر دروغگويان بفرستيم . » در مباهله ، رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم همراه فاطمهء زهرا عليها السلام ، على مرتضى عليه السلام وحسنين حاضر شدند . وقتى مسيحيان حضور اين خاندان را ديدند ، صلاح را در ترك مباهلهء ديده جزيه را پذيرفتند . « 3 »
--> ( 1 ) . مباهله به معناى « ملاعنه » است و اصطلاحاً اين كه ، كسانى كه دربارهء چيزى اختلاف نظر دارند جمع شده مىگويند : لعنت خدا بر كسى از ما كه ناروا سخن مىگويد ؛ نك : لسان العرب ، ج 2 ، ص 522 ؛ ذيل مورد : بهل ( 2 ) . دربارهء انفسنا كه گفتهاند كه مقصود على عليه السلام است . به تعبير ديگر ، در اين آيت ، على نفس پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم خوانده شده است ؛ نك : مجمع البيان ، ج 2 ، ص 453 ( 3 ) . آيت مزبور و روايات نقل شده در اطراف آن ، حكايت از يكى از فضايل اهل بيت رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم دارد . آن حضرت در اين واقعه ، عزيزترين عزيزانش را به همراه آورده بود و همين سبب شد تا اسقف مسيحيان از مباهله با آن حضرت منصرف شود او گفت : چهرههايى را مىبينم كه اگر از خدا بخواهند كوهى را از جاى بركند ، چنين خواهد شد . سورهء آل عمران ، با توجه به آياتى كه دربارهء احد در آن آمده مربوط به پس از جنگ احد يعنى سال سوم به بعد است اما نبايد پس از سورهء احزاب يعنى بعد از سال پنجم باشد . بنابراين مباهله نيز بايد در همين سالها رخ داده باشد . ابن سعد آن را ضمن وفود آورده ( طبقات الكبرى ، ج 1 ، صص 358 - 357 ) اما از آنچه آورده چنين به دست مىآيد كه بعد از فتح مكه بوده است . در اين صورت يا بايد گفت آيهء مباهله مربوط به وفد نجران نيست ، يا آن كه سورهء آل عمران در سال نهم نازل شده و ياآن كه مسيحيان نجران يك بار براى گفتگو آمدهاند كه منجر به مباهله شده اما بعدها در سال نهم يا دهم بار ديگر در ضمن وفود به مدينه آمدهاند . بايد گفت كه در مورد مباهله و آيهء مورد نظر و شأن نزول آن ترديدى در روايات وجود ندارد ؛ براى ديدن مصادر فراوانى كه حكايت مباهله را آودهاند ، نك : مكاتيب الرسول ، ج 1 ، صص 181 - 180 ؛ و نيز نك : تاريخ المدينه المنوره ، ج 1 ، صص 583 - 582 ؛ در مورد آيه محتمل است كه آيهء مباهله در سال نهم نازل شده و به دستور رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در سورهء آل عمران جاى داده شده باشد .